فهرست مطالب
پیدا کردن یک توده در پستان یا دیدن ترشح از نوک پستان، تجربهای است که بلافاصله ذهن را به سمت بدترین احتمال میبرد. واقعیت این است که بخش بزرگی از مشکلات پستان خوشخیم هستند، اما هیچکدام را نمیتوان بدون بررسی کنار گذاشت.
این صفحه درباره جنبه درمانی جراحی پستان است، نه جنبه زیبایی آن. هدف این است که بدانید هر علامت چه معنایی میتواند داشته باشد، مسیر تشخیص چگونه طی میشود و در چه شرایطی جراحی وارد ماجرا میشود.
چه زمانی باید به جراح پستان مراجعه کنید
هر تغییر تازه و پایدار در پستان ارزش بررسی دارد. لمس توده جدید، تغییر شکل یا اندازه یک طرف، فرورفتگی پوست یا نوک پستان، قرمزی و گرمی پوست، زخمی که خوب نمیشود و ترشح خودبهخودی از یک مجرا، از جمله نشانههایی هستند که نباید منتظر برطرف شدن خودبهخود آنها بمانید.
نکتهای که بسیاری از مراجعان نمیدانند این است که بدون درد بودن یک توده، آن را بیخطر نمیکند. در بسیاری از موارد، درد پستان ریشه هورمونی و خوشخیم دارد در حالی که ضایعات مهمتر ممکن است هیچ دردی نداشته باشند.
مسیر تشخیص: از معاینه تا بیوپسی
تشخیص در بیماریهای پستان مرحلهبهمرحله پیش میرود و هدف آن است که با کمترین اقدام تهاجمی به یک پاسخ روشن برسیم. سه پایه این مسیر معاینه بالینی، تصویربرداری و در صورت لزوم نمونهبرداری است.
معاینه بالینی
در معاینه، اندازه و قوام توده، متحرک بودن یا چسبندگی آن، وضعیت پوست و نوک پستان و همچنین غدد لنفاوی زیر بغل و بالای ترقوه بررسی میشود. شرح حال شما، شامل زمان شروع علامت، ارتباط آن با دوره قاعدگی، سابقه خانوادگی و داروهای مصرفی، به همان اندازه معاینه اهمیت دارد.
سونوگرافی و ماموگرافی
سونوگرافی در سنین پایینتر و در بافت متراکم پستان کاربرد بیشتری دارد و در تفکیک کیست پر از مایع از توده توپر بسیار کمککننده است. ماموگرافی در گروههای سنی بالاتر و برای دیدن ریزکلسیفیکاسیونها استفاده میشود. این دو روش رقیب هم نیستند و اغلب مکمل یکدیگرند.
نمونهبرداری یا بیوپسی
وقتی معاینه و تصویربرداری پاسخ قطعی نمیدهند، نمونهبرداری انجام میشود. بسته به نوع ضایعه، این کار میتواند با سوزن ظریف، سوزن ضخیم یا با هدایت سونوگرافی انجام شود و در بسیاری از موارد سرپایی و با بیحسی موضعی است. نتیجه پاتولوژی مبنای تمام تصمیمهای بعدی خواهد بود.
تودههای خوشخیم پستان
بخش قابل توجهی از تودههایی که به مطب مراجعه میکنند خوشخیم هستند. خوشخیم بودن به این معنا نیست که همیشه باید برداشته شوند یا همیشه باید رها شوند؛ تصمیم به اندازه، سن شما، نشانهها و روند تغییرات بستگی دارد.
فیبروآدنوم
فیبروآدنوم شایعترین توده توپر خوشخیم در زنان جوان است و اغلب به صورت تودهای گرد، سفت و متحرک لمس میشود. در بسیاری از موارد اگر کوچک باشد و تشخیص قطعی باشد، تنها پیگیری با معاینه و سونوگرافی کافی است. اگر بزرگ شود، درد ایجاد کند، شکل پستان را تغییر دهد یا تشخیص قطعی نباشد، برداشتن آن مطرح میشود.
کیست پستان
کیستها کیسههای پر از مایع هستند و اغلب با نوسان هورمونی تغییر اندازه میدهند. کیست ساده به طور معمول نیاز به جراحی ندارد و در صورت بزرگ بودن و ایجاد درد، تخلیه با سوزن انجام میشود. کیستهایی که جدار نامنظم یا بخش توپر دارند، بررسی دقیقتری لازم دارند.
ترشح نوک پستان
همه ترشحها یک معنا ندارند. ترشح دو طرفه، شیریرنگ و همراه با فشار دادن، اغلب ریشه هورمونی یا دارویی دارد و کمتر نگرانکننده است.
در مقابل، ترشح خودبهخودی که بدون فشار دادن اتفاق میافتد، از یک طرف و از یک مجرای مشخص خارج میشود یا خونی و شفاف است، نیازمند بررسی جدیتر است. در این موارد ممکن است علاوه بر سونوگرافی و ماموگرافی، بررسی مجرای مربوطه و در برخی شرایط جراحی برداشتن آن مجرا لازم شود.
عفونت و آبسه پستان
عفونت پستان یا ماستیت بیشتر در دوران شیردهی دیده میشود و با درد، قرمزی، گرمی و گاهی تب همراه است. درمان اولیه بیشتر دارویی و همراه با تخلیه مناسب شیر است.
اگر عفونت به آبسه تبدیل شود، تخلیه لازم میشود که بسته به شرایط با سوزن و هدایت سونوگرافی یا با جراحی انجام میگیرد. نکته مهم این است که عفونتی که با درمان مناسب بهبود نمییابد یا در فردی خارج از دوران شیردهی رخ میدهد، باید از نظر علل دیگر هم بررسی شود.
هیچ تودهای را نباید تنها به دلیل جوان بودن، نداشتن درد یا نداشتن سابقه خانوادگی بیاهمیت دانست. تشخیص زودهنگام بیشترین اثر را در سادهتر شدن مسیر درمان دارد.
سرطان پستان: تشخیص زودهنگام و درمان تیمی
اگر نتیجه پاتولوژی سرطان پستان را نشان دهد، جراحی تنها بخشی از درمان است و نه تمام آن. برنامه درمان در یک تیم چندتخصصی شامل جراح، انکولوژیست، رادیوتراپیست، رادیولوژیست و پاتولوژیست تنظیم میشود و برای هر فرد متفاوت است.
نوع و ترتیب اقدامات به مرحله بیماری، ویژگیهای سلولی تومور، وضعیت گیرندهها و شرایط عمومی شما بستگی دارد. در برخی موارد درمان دارویی پیش از جراحی انجام میشود و در موارد دیگر جراحی نقطه شروع است.
جراحی حفظ پستان و ماستکتومی
دو رویکرد اصلی جراحی، برداشتن تومور همراه با حاشیه سالم و حفظ باقی پستان، یا برداشتن کامل بافت پستان است. انتخاب بین این دو به نسبت اندازه تومور به حجم پستان، تعداد کانونها، امکان رادیوتراپی و ترجیح خود شما بستگی دارد.
موضوع | جراحی حفظ پستان | ماستکتومی |
|---|---|---|
وسعت برداشت | تومور همراه با حاشیه سالم | کل بافت پستان |
حفظ ظاهر پستان | تا حد زیادی حفظ میشود | نیاز به بازسازی یا پروتز خارجی |
رادیوتراپی بعد از عمل | در بیشتر موارد لازم است | بسته به شرایط تعیین میشود |
عامل تعیینکننده انتخاب | نسبت اندازه تومور به حجم پستان | وسعت یا چندکانونی بودن بیماری |
بررسی غدد لنفاوی زیر بغل
وضعیت غدد لنفاوی زیر بغل بخش مهمی از تعیین مرحله بیماری است. امروزه در بسیاری از موارد به جای برداشتن گسترده غدد، ابتدا غده نگهبان بررسی میشود تا در صورت سالم بودن، از عوارضی مانند تورم دست کاسته شود. تصمیم نهایی درباره وسعت جراحی زیر بغل بر اساس یافتههای پیش و حین عمل گرفته میشود.
گفتوگو با پزشک درباره وضعیت خودتان
هیچ متنی نمیتواند جای معاینه و بررسی پرونده شما را بگیرد. اگر تغییری در پستان خود احساس کردهاید یا نتیجه سونوگرافی، ماموگرافی یا پاتولوژی در دست دارید، آن را در جلسه ویزیت همراه بیاورید تا مسیر بعدی با هم مشخص شود. پرسشهای خود را پیش از مراجعه یادداشت کنید، چون در جلسه اغلب بخشی از آنها فراموش میشود.
اگر مراجعه شما به دلیل نگرانی پزشکی نیست و پرسش شما درباره شکل، اندازه یا افتادگی پستان است، این موضوع جداگانهای است که در صفحه جراحی زیبایی پستان توضیح داده شده است.
پرسش و پاسخ
پرسشهای متداول
توده سینهام درد ندارد، یعنی خطرناک نیست؟
بدون درد بودن یک توده به هیچ عنوان نشانه بیخطر بودن آن نیست. در بسیاری از موارد، درد پستان ریشه هورمونی و خوشخیم دارد در حالی که ضایعات مهمتر ممکن است بدون هیچ دردی لمس شوند. هر توده تازه و پایدار باید با معاینه و تصویربرداری بررسی شود، صرف نظر از اینکه دردناک باشد یا نه.
آیا عمل فیبروآدنوم ضروری است؟
خیر، در بسیاری از موارد فیبروآدنوم کوچک با تشخیص قطعی نیاز به جراحی ندارد و تنها با معاینه و سونوگرافی دورهای پیگیری میشود. برداشتن آن زمانی مطرح میشود که در حال بزرگ شدن باشد، درد یا تغییر شکل ایجاد کند، یا تشخیص قطعی نباشد. نظر خود شما و میزان نگرانیتان هم در این تصمیم نقش دارد و در جلسه ویزیت مطرح میشود.
از نوک سینهام ترشح میآید، چه زمانی باید نگران باشم؟
ترشحی که خودبهخود و بدون فشار دادن خارج میشود، فقط از یک پستان و از یک مجرای مشخص باشد، یا خونی و شفاف باشد، نیاز به بررسی جدیتر دارد. در مقابل، ترشح دو طرفه و شیریرنگ که با فشار ظاهر میشود اغلب ریشه هورمونی یا دارویی دارد. در هر صورت بهتر است ترشح تازه را به پزشک نشان دهید و از فشار دادن مکرر پستان خودداری کنید.
بیوپسی سینه درد دارد و چقدر طول میکشد؟
بیشتر نمونهبرداریهای پستان سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشوند و به طور معمول بیش از چند دقیقه طول نمیکشند. در حین کار فشار و کشش احساس میشود و درد اغلب قابل تحمل و کوتاهمدت است. بعد از آن ممکن است کبودی و حساسیت موضعی برای چند روز باقی بماند که با مسکن ساده کنترل میشود.
از چه سنی باید ماموگرافی بدهم؟
سن شروع غربالگری برای هر فرد یکسان نیست و به سابقه خانوادگی، سابقه بیماریهای پستان و سایر عوامل خطر بستگی دارد. در زنان جوانتر و در بافت متراکم پستان، سونوگرافی اغلب کاربرد بیشتری دارد. برنامه دقیق غربالگری شما باید بعد از بررسی سوابق فردی و خانوادگی توسط پزشک تعیین شود.
فرق جراحی حفظ پستان با برداشتن کامل سینه چیست؟
در جراحی حفظ پستان، تومور همراه با حاشیهای از بافت سالم برداشته میشود و بقیه پستان باقی میماند، در حالی که در ماستکتومی کل بافت پستان برداشته میشود. انتخاب بین این دو به نسبت اندازه تومور به حجم پستان، تعداد کانونهای بیماری، امکان انجام رادیوتراپی و شرایط فردی شما بستگی دارد. این تصمیم در یک تیم چندتخصصی و با مشارکت خود شما گرفته میشود.
آیا بعد از جراحی سرطان پستان همیشه شیمیدرمانی لازم است؟
خیر، نیاز به شیمیدرمانی برای همه یکسان نیست و به مرحله بیماری، ویژگیهای سلولی تومور، وضعیت گیرندهها و نتایج آزمایشهای تکمیلی بستگی دارد. برخی افراد به درمان هورمونی یا رادیوتراپی نیاز پیدا میکنند و برخی به ترکیبی از درمانها. این برنامه در تیم چندتخصصی و بر اساس پرونده هر فرد تنظیم میشود.
این صفحه را به اشتراک بگذارید